Groch siewny. Jaką odmianę zasiać w tym roku?

Groch - siewka

Planując siew każdej rośliny w tym groch siewny zastanawiamy się, która odmiana będzie najlepsza? Czynników, jakie możemy wziąć pod uwagę jest kilka lub nawet kilkanaście i z reguły zależą one od preferencji każdego rolnika. W tym artykule postaram się porównać odmiany grochu siennego. Zarówno odmiany ogólnoużytkowe, jaki i pastewne i zobaczymy co z tego wyjdzie.

Groch siewny jak i inne rośliny z rodziny bobowatych stały się ostatnio popularne. Dlatego postarałem się o porównanie sporządzone jest w oparciu o dane Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych (COBORU), który jest główną jednostką w Polsce rejestrującą odmiany roślin i prowadzących nad nimi badania w celu sprawdzania ich przydatności dla Polskiego rolnictwa. Dane są ogólnie dostępne jako opisy poszczególnych odmian, lecz dla lepszej przejrzystości zaprezentuje je w formie graficznej. Wykresy obrazują wszystkie odmiany grochu siewnego zarejestrowane w Polsce w rozbiciu na grupę ogólnoużytkową oraz pastewną. Do odmian ogólnoużytkowych grochu należy 14 odmian i są to: Batuta; Arwena; Audit; Tarchalska; Lasso; Mecenas; Boruta; Ezop; Mentor; Cysterski; Akord; Medal; Wenus; Santana natomiast odmiany pastewne grochu to: Hubal; Milwa; Model; Muza; Sokolik; Turnia; Roch; Pomorska i jest ich 8. Początkowo chciałem opisy uzupełnić o dane hodowców poszczególnych odmian, lecz były one na tyle lakoniczne i głównie dotyczyły koloru kwiatów, co z punktu cech gospodarczych odmiany jest mało istotne. Natomiast kolor kwiatów jest główną cechą odmianową w tym grochu, lecz w naszym porównaniu chyba nieistotną. Więc skoro opisy hodowców pomijamy, skupmy się wieloletnich danych doświadczalnych oraz polowych z COBORU.

Zawartość białka

Groch siewny dzielimy na dwie grupy i są to odmiany z przeznaczeniem ogólnoużytkowym oraz pastewnym. Głównym czynnikiem warunkującym przynależność danej odmiany do danego typu jest zawartość białka ogólnego w suchej masie nasion.

Zawartość białka ogólnego w odmianach grochu siewnego odmian ogólnoużytkowych i pastewnych.
Zawartość białka ogólnego w odmianach grochu siewnego odmian ogólnoużytkowych i pastewnych.

Z wykresów widać, że różnica jest widoczna i odmiany grochu pastewnego zawierają więcej białka, z tym, że czynnik nie jest bardzo widoczny, a średnia zawartość białka odmian potrafi być taka taka sama dla obu typów użytkowych. Dla odmian ogólnoużytkowych średnia zawartość białka waha się w przedziale 22%, natomiast dla odmian pastewnych średnia zawartość białka to 23%.

Długość wegetacji odmian grochu siewnego w rozbiciu na liczbę dni id siewu do kwitnienia oraz od siewu do dojrzałości technicznej.
Długość wegetacji odmian grochu siewnego w rozbiciu na liczbę dni id siewu do kwitnienia oraz od siewu do dojrzałości technicznej.

 

Długość kwitnienia (w dniach) odmian ogólnoużytkowych i pastewnych grochu siewnego.
Długość kwitnienia (w dniach) odmian ogólnoużytkowych i pastewnych grochu siewnego.

Długość wegetacji i fazy kwitnienia nie wykazują znaczących różnic pomiędzy odmianami i są dość mocno do siebie zbliżone.

 

Skala 9 stopniowa, gdzie 9 jest to najbardziej korzystny parametr, a 1 najmniej korzystny parametr.

Równomierność dojrzewania

Tendencja odmian grochu do równomiernego dojrzewania.
Tendencja odmian grochu do równomiernego dojrzewania.

Z uwagi na sposób wykonywania zbioru jest to czynnik, który może być dość ważny przy wyborze odmiany grochu. Pomimo różnic pomiędzy odmianami równomierność dojrzewania odmian grochu jest dobra lub bardzo dobra. Wyróżnić tu możemy odmianę Cysterski, Mecenas oraz Milwa. Najsłabszymi odmianami w tym zestawieniu są Batuta i Muza, mimo to nadal możemy je uznać za odmiany o dobrej równomierności dojrzewania.

Podatność na wyleganie, a wysokość roślin

Groch uprawia się na dwa sposoby. Pierwszy to siew w roślinę pomocniczą (podporową), a drugi to siew czysty. O ile w groch wysiewany w roślinę ochronną nie jest narażony na wyleganie dziki temu, że wytwarza wąsy czepne o tyle już w siewie czystym podatność na wyleganie może okazać się ważnym czynnikiem z uwagi na późniejsze problemy podczas zbioru mechanicznego.

Wysokość odmian grochu siewnego (w cm).
Wysokość odmian grochu siewnego (w cm).

Jeśli wysokość roślin w poszczególnych odmianach grochu się waha, lecz dla obu typów uprawnych jest podobna to czy przekłada się ona na podatność odmian na wyleganie?

Podatność odmian grochu siewnego na wyleganie w dwóch fazach rozwojowych. Podatność na wyleganie po zakończeniu kwitnienia i przed zbiorem.
Podatność odmian grochu siewnego na wyleganie w dwóch fazach rozwojowych. Podatność na wyleganie po zakończeniu kwitnienia i przed zbiorem.

Jak widać nie ma tu żadnej korelacji. Jednak wygląda na to, że odmiany grochu pastewnego są bardziej podatne na wyleganie tuż przed zbiorem nasion.

Groch siewny i jego podatność na choroby grzybowe

Czas na najważniejszy moim zdaniem czynnik, którym powinniśmy się kierować podczas wyboru. Mianowicie jest to odporność lub tolerancyjność na czynniki chorobotwórcze. Są dwa powody, dla których powinno się zwracać uwagę na to jak odmiana reaguje na czynniki chorobotwórcze. Pierwszy to obowiązująca Integrowana ochrona roślin, dzięki czemu możemy oprzeć ochronę roślin o czynniki niechemicznie. Drugi bardziej praktyczny, to obniżenie kosztów zabiegów ochrony roślin. Wiadomo zdrowsze rośliny to wyższy plon.

Odporność odmian grochu na takie choroby jak: Fuzaryjne więdnięcie grochu, Askochytozę, Mączniaka rzekomego i prawdziwego.
Odporność odmian grochu na takie choroby jak: Fuzaryjne więdnięcie grochu, Askochytozę, Mączniaka rzekomego i prawdziwego.

Powiedzieć można, że odmiany grochu ogólnoużytkowe wykazują bardzo dobrą odporność na fuzaryjne więdnięcie, mączniaka rzekomego i askochytozę oraz dobrą odporność przeciwko sprawcy powodującego mączniaka prawdziwego. Natomiast odmiany pastewne można uznać, że bardzo dobrze radzą sobie z mączniakiem prawdziwym oraz dobrze z pozostałymi chorobami.

Masa tysiąca nasion grochu

Masa nasion jest jednym z czynników wpływających na strukturę plonu. Pozostałe to liczba nasion w strąku, liczba strąków na roślinie i ilość roślin na metrze kwadratowym. Większa masa 1000 nasion to większe nasiona, a większe nasiona to większy plon.

Masa tysiąca nasion odmian grochu siewnego.
Masa tysiąca nasion odmian grochu siewnego.

Widać, że w tym przypadku różnice są spore i sięgają nawet 100g pomiędzy odmianą grochu Boruta a odmianą Muza. Różnica występuje również pomiędzy typami użytkowymi, gdzie odmiany ogólnoużytkowe charakteryzują się większymi nasionami w porównaniu do odmian pastewnych.

Plonowanie odmian grochu

Każdy producent zawraca chyba największą uwagę właśnie na plon, jaki może osiągnąć uprawiając konkretną odmianę. Wyniki podawane są procentowo w stosunku do odmian wzorcowych w danym roku. Pamiętać trzeba, że różnych latach plon wzorowy się zmienia. I tak dla odmian ogólnoużytkowych w roku 2014 wyniósł 5,95t, 20134,91t, 20124,93t, 2011 było to 4,74t, a w roku 2010 − 5,23 tony. W przypadku odmian pastewnych plon wzorca wyniósł w roku 2014 – 5,0t, 2013 – 4,26t, 2012 – 4,08t i w roku 2011 było to 3,53t, a w 2010 – 3,49 tony. Z tego wyłania się kolejna konkluzja pokazująca, że plonowanie grochu jest bardzo różne w zależności od roku, lecz odmiany ogólnoużytkowe są bardziej plenne od pastewnych. Możliwe, że czynniki takie jak masa 1000 nasion, lepsza odporność na choroby oraz mniejsza podatność na wyleganie wpływają na taki wynik?

Groch siewny - plonowanie odmian w latach 2010-2014.
Groch siewny – plonowanie odmian w latach 2010-2014.

Wiedząc już o tym, że plonowanie jest różne w poszczególnych latach polecam brać pod uwagę powtarzalność plonowania w stosunku do wzorca. Odmiany takie jak Arwena, Audit, Batuta, Lasso, Mecenas i Tarchalska oraz odmiana typu pastewnego Hubal wykazują powtarzalność plonowania powyżej wzorca niezależnie od warunków, jakie są w danym roku.

Podsumowując wybór jest duży i zarazem trudny, lecz przy decyzji wyboru odmian uprawianych w gospodarstwie i to nie tylko grochu, przyjrzeć się też innym aspektom. Często właściwy wybór może uratować rentowność danej uprawy. Równie ważnym czynnikiem jest też, jakość i zdrowotność materiału siewnego. Na co komu bardzo dobra odmiana, jeśli już przed siewem nasiona są słabe, a do tego porażone przez choroby lub szkodniki.

Mam nadzieję, że lektura tego tekstu pozwoli wam inaczej spojrzeć na trudne zagadnienie wyboru odmian do gospodarstwa, a w tym przypadku grochu siewnego.

Na jakie czynniki wy zwracacie uwagę podczas wyboru odmian?

Źródło: COBORU
  • zarorek#

    Jak można wybierać, skoro i tak w handlu dostępnych jest góra kilka odmian

  • Nadal można, tylko trzeba włożyć więcej pracy. Zawsze pozostaje informacja, czym charakteryzuje się dana odmiana. Jakie są jej słabe i mocne strony